Terwijl een groot deel van de wereld energie steekt in problemen oplossen, verleggen wij de focus graag naar het onderzoeken van wat goed gaat en wat we daaruit kunnen leren voor de toekomst.

Deze insteek nodigt uit om te spreken over waardevolle ervaringen, om uit te pluizen waarom iets succesvol is in de praktijk. Dat is een heel andere energie dan zoeken naar waar de fout zit of naar een schuldige.

Dit betekent niet dat ervaringen waarbij dingen moeilijk gaan of mislopen onze interesse niet hebben. Ook van deze ervaringen valt veel te leren voor de toekomst die we ambiëren. Deze ervaringen zeggen namelijk iets over een onderliggend verlangen van hoe dingen beter zouden kunnen.

Na het inventariseren van wat goed gaat en wat daaraan bijdraagt, is een vervolgstap in het waarderend onderzoeken om je de ideale toekomst voor te stellen. Wat nou als we alle mitsen en maren terzijde schuiven, hoe zou het ideaal er dan uitzien?

  • Hoe gaan we idealiter met elkaar om in dit team? Wat is optimaal samenwerken voor ons?
  • Hoe ziet de ideale school eruit? Wat gebeurt daar? Hoe voelt dat?
  • Hoe ziet een energieneutraal Nederland er idealiter uit? Uit welke bronnen tappen we dan? Hoe verdelen we de energie?

Wat je aandacht geeft groeit. Dat geeft een voorwaartse manier van onderzoek doen en leidt tot ontwikkeling. Door je een beeld te vormen van de ideale toekomst, benut je de kracht van visualisatie. Want daardoor begint die gedroomde toekomst zich als het ware al te realiseren.

Het bezig zijn met waarderend onderzoek, versterkt onze waarneming om de mooie dingen te zien. Dat we in gesprek oplettend zijn over de talenten en kwaliteiten van de ander. Het maakt dat we minder zorgelijk zijn. Dan valt ook op hoeveel er geklaagd wordt en de focus ligt op wat niet goed gaat. De schuldige vinden wordt belangrijker dan het nemen van verantwoordelijkheid om zo door te kunnen bewegen naar een ge-evolueerd idee, plan of samenwerking.

En soms is het even niet anders en is de beste weg het probleem op te lossen door de oorzaak te vinden. Een lekkende kraan repareer ik niet door een goed werkende kraan te demonteren om te kijken hoe het werkt. Maar dat is misschien wel het slimst als al je kranen lekken.

Grondleggers van waarderend onderzoeken (Appreciative Inquiry) zijn: David Cooperrider en Suresh Srivastva.